Każdego roku 19 kwietnia w Polsce obchodzona jest rocznica wybuchu – jednego z najważniejszych symboli oporu ludności żydowskiej podczas II wojny światowej. Wydarzenie to miało miejsce w 1943 roku i stało się świadectwem odwagi, determinacji i walki o godność w obliczu zagłady. Powstanie, choć skazane na militarną klęskę, miało ogromne znaczenie moralne i historyczne. Było pierwszym miejskim zrywem przeciwko okupantowi niemieckiemu i stało się symbolem sprzeciwu wobec terroru oraz ludobójstwa. Pamięć o jego uczestnikach oraz ofiarach jest dziś ważnym elementem budowania świadomości historycznej.
Rocznica tego wydarzenia obchodzona jest w całym kraju, ale też i w mniejszych lokalnych społecznościach. W Jabłoniu również pamiętano o oddaniu hołdu ofiarom i bohaterom tego powstania. Upamiętnione zostały dwa miejsca na terenie naszej gminy. Obydwa znajdują się w lesie „Smuga”. Pierwsze, blisko parkingu, gdzie znajduje się grób 29 ofiar narodowości żydowskiej (miejsce oznaczone Kamieniem Pamięci 20.11.2013 r. dzięki Fundacji „Pamięć, Która Trwa”), zaś drugie – to grób młodego mężczyzny, który uciekł z egzekucji „jabłońskich” Żydów, ranny ukrywał się w lesie, lecz nie dotrwał do wyzwolenia i tam poległ (20.10.2012 r. mieszkańcy Jabłonia oznaczyli to miejsce jako grób Brachera Fiszmana). To właśnie w tych miejscach nasze myśli, skierowaliśmy w stronę wszystkich tych, którzy 83 lata temu, w wigilię święta Pesach (Paschy), stanęli na przeciw niemieckich oddziałów zbrojnych walcząc o godność, bez wielkich nadziei na zwycięstwo. W imieniu społeczności Gminy Jabłoń, hołd poległym ofiarom narodowości żydowskiej, oddali przedstawiciele samorządu oraz instytucji samorządowych, poprzez złożenie Żonkili – symbolu Powstania w Getcie oraz zapalenie zniczy.
Upamiętnienie kolejnej już rocznicy powstania w Getcie w Gminie Jabłoń pokazuje, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o ważnych wydarzeniach historycznych. To wyraz szacunku dla ofiar oraz dowód na to, że historia – choć trudna - pozostaje żywa i obecna w świadomości naszego społeczeństwa. Obchody te są nie tylko lekcją historii, lecz także przypomnieniem o wartościach takich jak odwaga, solidarność i godność człowieka. Dzięki nim pamięć o powstaniu nie przeminie, lecz zainspiruje do refleksji nad przeszłością i odpowiedzialnością za przyszłość.
Gminny Ośrodek Kultury w Jabłoniu